Khả năng kiểm soát hành vi của bản thân trước sự cám dỗ được gọi là kỷ luật tự giác. Tiến sĩ H. Stephen Glenn (tác giả chương trình Phát triển những người trẻ có năng lực) và Jane Nelsen (tác giả phương pháp Kỷ luật tích cực) đều đồng ý rằng trẻ dưới 7 hoặc 8 tuổi thật sự chưa có khả năng tự kỷ luật. Theo quan điểm Montessori, việc thoả mãn ngay lập tức và thiếu khả năng kiểm soát hành vi bốc đồng là những hành vi cụ thể, trong khi kỷ luật tự giác lại là một khái niệm trừu tượng. Trẻ nhỏ chưa phát triển đủ để hiểu được hậu quả của hành vi bốc đồng. 

Nghiên cứu hiện đại này đã ủng hộ một cách rõ ràng học thuyết Ba Mức Độ Vâng Lời của Bác sĩ Montessori. “Mức độ vâng lời đầu tiên là khi trẻ có thể vâng lời, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Đây là giai đoạn mà sự vâng lời và không vâng lời dường như xen lẫn nhau.” (Montessori, Trí Tuệ Thẩm Thấu, 1964)

MỨC ĐỘ ĐẦU TIÊN này thường được quan sát thấy ở trẻ từ 3 tuổi trở xuống, tuy nhiên, những trẻ lớn hơn đôi khi vẫn có thể biểu hiện sự không vâng lời. “Ngay cả sau 3 tuổi, trẻ vẫn cần phải phát triển một số năng lực nhất định trước khi có thể vâng lời. Trẻ không thể đột ngột hành động theo ý muốn của người khác, cũng như không thể hiểu ngay lập tức lý do tại sao mình phải làm điều người lớn yêu cầu.” (Montessori, Trí Tuệ Thẩm Thấu, 1964)

“MỨC ĐỘ THỨ HAI là khi trẻ luôn có thể vâng lời, hay đúng hơn là khi không còn bất kỳ trở ngại nào từ việc thiếu kiểm soát bản thân. Lúc này, năng lực của trẻ đã được củng cố và có thể được điều khiển không chỉ bởi ý chí của chính mình mà còn bởi ý chí của người khác.” (Montessori, Trí Tuệ Thẩm Thấu, 1964) Thoạt nhìn, đây có thể là mức độ cao nhất của sự vâng lời. Tuy nhiên, vì vẫn phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài (như người lớn hoặc người có thẩm quyền), nên đây chưa phải là sự vâng lời đích thực. Trẻ chỉ đơn thuần làm hài lòng mong muốn của người khác chứ không phải của chính mình.

MỨC ĐỘ VÂNG LỜI THỨ BA là khi trẻ “phản hồi một cách nhanh nhẹn, nhiệt tình, và khi hoàn thiện bản thân trong việc thực hành, trẻ tìm thấy niềm vui khi có thể vâng lời.”  (Montessori, Khám Phá Trẻ Thơ, 1967). Đây chính là giai đoạn của tính kỷ luật tự giác đích thực.

Kỷ Luật Bản Thân Trong Môi Trường Montessori: Mắc Lỗi Là Một Phần Bình Thường Của Cuộc Sống

Trẻ thường bị phạt khi mắc lỗi vì người lớn cho rằng trẻ đang nghịch ngợm. Tuy nhiên, thay vì trừng phạt, dù là thể chất hoặc cảm xúc thông qua sự xấu hổ và làm bẽ mặt, chúng ta cần nhìn nhận hành vi sai như một cơ hội để giáo dục. Phản ứng của người lớn không nên mang tính trả thù, chẳng hạn như: “Con làm gián đoạn bài học của cô nên bây giờ con phải bị phạt.” Thay vào đó, phản ứng nên là một hệ quả hợp lý:

(1) Có liên quan trực tiếp đến hành vi của trẻ

(2) Thể hiện sự tôn trọng với cả trẻ và người lớn

(3) Là điều hợp lý đối với cả hai phía 

Khi xử lý hành vi không đúng mực, giáo viên Montessori luôn cân nhắc đến mức độ vâng lời và khả phát triển để vâng lời của trẻ, đồng thời luôn ghi nhớ rằng trẻ xứng được đối xử một cách hợp lý và tôn trọng trong mọi tình huống.

Nguồn: https://montessoritraining.blogspot.com/2013/09/montessoris-three-levels-of-obedience